Fura ni kɛnɛya dumuniko siratigɛ la, furakisɛ lankolonw bɛ kɛ furaw lasecogo ye minnu ka ca, wa u lakanani bɛ nɔ bila fura in jogo laban na. Ka tɛmɛn ko min bɛ kɛ tuma bɛɛ, n’o ye ji minɛcogo ni a nɔrɔli ye, banakisɛw nɔgɔli ye "fagala dogolen" ye min bɛ dogo furakisɛ lankolonw kɔfɛ. Ni banakisɛw dantigɛli tɛmɛna, a tɛ dan ka fɛn dilannenw kulu bɛɛ tiɲɛ, nka a bɛ kɛ faratiba ye fana feerekɛlaw ka kɛnɛya ma. O la, fɛnɲɛnama misɛnninw farati ye mun ye tigitigi ka ɲɛsin furakisɛ lankolonw ma?
1. Farikolo jɔcogo ni a yecogo tiɲɛni
Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, furakisɛ lankolonw (kɛrɛnkɛrɛnnenya la, jelatɛni furakisɛw) fɛn fɔlɔ ye farikolojɔli dumuniw ye, o min bɛ kɛ ka kɛ "sɛnɛyɔrɔ ye min bɛ sɔrɔ sigida la" banakisɛw ni nɔgɔ caman fɛ. Ni furakisɛw jiginna, fɛnɲɛnama misɛnniw bɛ se ka caya joona ka farikolojɔli dumuni toli, o bɛ kɛ sababu ye ka furakisɛ kogow fin, ka u kari, walima ka nɔgɔya ani ka u tiɲɛ. Ni ɲɛnayeli la, banakisɛ misɛnniw bɛ bin furakisɛ minnu kan, olu ka teli ka nɔ nɛrɛmuguma kɛ, ka nɔgɔ finmanw bɔ, walima ka u ɲɛda kɛ cogo la min tɛ bɛn, wa u bɛ se ka kasa nɔgɔlen walima kasa nɔgɔlen yɛrɛ bɔ. O bɛ na ni fɛn dilannenw tiɲɛni ye tigitigi ani ka wariko bɔnɛ.
2. Kɔnɔkow tiɲɛni ani u nafa dɔgɔyali
Fɛnɲɛnama misɛnnin minnu bɛ furakisɛ kɔnɔ, olu tɛ jɔ yɔrɔ kelen na; anzimu ni ji minnu bɛ sɔrɔ u farikoloɲɛnajɛ fɛ, olu bɛ se ka don u kɔnɔfɛnw na. Ni furakisɛw falen don balofɛnw-kɛnɛya furaw la (i n’a fɔ balodɛsɛbanakisɛw, farikolojɔli dumuniw, walima Sinuwaw ka laadala furaw), fɛnɲɛnama misɛnninw bɛna u kɛ balofɛnw ye walasa u ka caya joona, o bɛ kɛ sababu ye ka mugu kuru, ka a kulɛri Changer, walima ka a tiɲɛ. Min ka jugu ni o bɛɛ ye, o ye ko fɛnɲɛnama misɛnnin dɔw ka farikoloɲɛnajɛ kɔfɛfɛnw bɛ se ka kɛ ni furakisɛw ye ni u kɛcogo ye, ka dɔ bɔ u nafa la kosɛbɛ walima ka fɛnɲɛnamafagalanw yɛrɛ lase u ma, ka fura minnu kun ye ka kɛnɛya, olu tigɛli ka kɛ fɛn jugu ye.
3. Ka furaw lakanani farati juguw lawuli
O ye farati ye min bɛ mɔgɔ faga kosɛbɛ banakisɛw nɔgɔli la. Ni banabagatɔw ye furakisɛw ta minnu ka banakisɛw hakɛ ka ca kojugu, banakisɛw (i n’a fɔ E. coli walima Salmonella) walima mikotosini (i n’a fɔ aflatoxines) bɛ don dumunikɛminɛnw na k’u ɲɛsin u ma. Mɔgɔ minnu farikolo tangacogo ka dɔgɔn, i n’a fɔ mɔgɔkɔrɔbaw, denmisɛnw, walima bana basigilen banabagatɔw, o bɛ se ka kɔnɔboli jugumanba, kɔnɔboli, fɔɔnɔ, walima hali farikolo yɔrɔw banakisɛ jugumanw bila mɔgɔ la nɔgɔya la. Ka fara o kan, kansɛribana fanga barikama bɛ mikotosiniw la ani sugunɛbilenni baga; kuntaalajan dunni bɛ se ka na ni kɔlɔlɔ ye min tɛ se ka miiri.
4. Ka na ni fɛn dilannenw hakilijigin ye ani faratiw labatoli la
Furakɛcogo minnu bɛ diɲɛ kɔnɔ (i n’a fɔ ChP, USP ani EP) bɛ dantigɛli gɛlɛnw kɛ banakisɛfagalanw kan furakisɛ lankolonw na. Ni banakisɛfagalanw sɔrɔla walima ni banakisɛw bɛɛ hakɛ tɛmɛna dan kan fura dilannen kɔnɔ, a bɛna jate o yɔrɔnin bɛɛ ko a tɛ- sariya labato. O tɛ kɛ sababu ye dɔrɔn ka batɛmu bɛɛ minɛ ani k’u tiɲɛ, nka a bɛ se fana ka kɛ sababu ye ka fɛn dilannenw hakili jigin kosɛbɛ-, ka fɛn dilannen tɔgɔ tiɲɛ kosɛbɛ, wa a bɛ se ka kɛ sababu ye ka ɲangili gɛlɛnw kɛ ka bɔ sariyasunbatigiw yɔrɔ.
Kuma surun na, farati minnu bɛ fɛnɲɛnama misɛnninw na ka...furakisɛ lankolonwbɛ fɛn bɛɛ lajɛlen na, ka bolicogo si to fura in na-k’a ta farikolo cogoya ni a nafa la ka se furaw lakanani ma. O la, k’a ta furakisɛ dilanni na, a marali la, ani a ladonni na ka se furaw falenni ma, fɛɛrɛ bɛɛ ka kan ka banakisɛw kɛlɛli sariyaw labato kosɛbɛ. Ni ji-dafalenw sigili ni saniyako ɲɛnabɔli bɛnnen kɛra dɔrɔn, furaw lakanani jukɔrɔla bɛ se ka lakana tiɲɛ na.
